İsveç Ulaştırma İdaresi tarafından yürütülen Varberg Tüneli projesi, kazı çalışmaları sırasında önemli bir arkeolojik keşfe sahne oldu. Kentin tarihi hakkında yeni bilgiler sunan ahşap gemi parçaları, iş makinelerinin çalışmaları sırasında ortaya çıktı. Bu durum, projeye dair tüm çalışmaların durdurulmasına ve geniş kapsamlı bir kurtarma kazısının başlatılmasına neden oldu.
Arkeologerna danışmanlık firması ve Bohusläns Müzesi uzmanlarından oluşan ekip, 15 Mayıs 2025 tarihinde ilk üç geminin (Enkaz 2, 5 ve 6) detaylarını içeren bir rapor yayımladı. İlk olarak incelenen Enkaz 2, 1530’larda inşa edilmiş meşe ağaçlarından yapılmış bir yelkenli gemidir. Bu geminin dikkat çeken özelliği, üzerinde bulunan yanık izleri ile nadir görülen “berghult” (güçlendirici ray) kirişi.
Enkaz 6 ise Hollanda gemi yapım tarzını yansıtan, karvel tekniğiyle üretilmiş bir gemidir ve omurgası korunmuş tek örnek olma özelliğine sahiptir. Ayrıca, Enkaz 5, 1600’lere tarihlenen ve yerel meşe odunundan yapılmış klinker tipi bir tekne olup, büyük ölçüde hasar görmüştür.
Yapılan incelemeler, Enkaz 2’de kullanılan meşelerin Halland ya da Batı İsveç ormanlarından geldiğini ortaya koydu. Uzmanlar, bu geminin Orta Çağ’da Varberg ve Yeni Varberg arasında mal taşımak üzere kullanılan yerel bir ulaşım aracı olduğunu düşünüyor. Geminin yanık izleri ise, batmadan önce ateşe verildiğini göstermektedir.
Kazı alanında, 1300’lü yıllara tarihlenen iki adet Orta Çağ kogası (Enkaz 3 ve 4) üzerinde çalışmalar devam etmektedir. Proje lideri Elisabet Schager, bu iki enkazın raporlama sürecinin hızlandırıldığını ve elde edilen bulguların denizcilik tarihi açısından önemli sonuçlar doğuracağını belirtti.
